Hemoroid (Basur) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Hemoroid, halk arasında basur olarak da bilinen ve makat bölgesindeki damar yapılarının genişlemesi, şişmesi ve zaman zaman dışarı doğru sarkmasıyla ortaya çıkan yaygın bir sağlık problemidir. Makattan kan gelmesi, dışkılama sırasında ağrı, makatta şişlik, kaşıntı ve ele gelen meme hemoroid hastalarının en sık tarif ettiği şikâyetler arasındadır.

Ancak önemli bir nokta vardır: Her makattan kanama hemoroid değildir. Rektal kanama; anal fissür, bağırsak polipleri, inflamatuvar bağırsak hastalıkları ve bazı bağırsak tümörleri gibi farklı hastalıklarda da görülebilir. Bu nedenle özellikle tekrarlayan kanamalarda kişinin kendi kendine “basurum var” diyerek tanı koyması yerine bir Genel Cerrahi uzmanına başvurması önemlidir.

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroidler, anüs ve rektumun alt bölümünde bulunan damar ve destek dokularının genişlemesi ve aşağı doğru yer değiştirmesi sonucu belirgin hale gelebilir.

Hemoroidler temel olarak iki gruba ayrılır:

İç Hemoroid

İç hemoroidler anal kanalın iç kısmında bulunur. Özellikle erken dönemlerde ağrı yapmadan ilerleyebilir.

En karakteristik belirtilerinden biri dışkılama sırasında ağrısız, parlak kırmızı renkli kanama görülmesidir. İleri evrelerde hemoroid dokusu dışkılama sırasında makattan dışarı çıkabilir.

Dış Hemoroid

Dış hemoroidler makat çevresinde, cilt altında gelişir.

Makatta ağrı, hassasiyet, kaşıntı, şişlik ve ele gelen sertlik görülebilir. Dış hemoroid içerisinde pıhtı oluşması durumunda “tromboze hemoroid” gelişebilir ve ani başlayan şiddetli ağrı ortaya çıkabilir.

Hemoroid Belirtileri Nelerdir?

Basur belirtileri hastalığın tipine ve evresine göre değişebilir. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Tuvalet kâğıdında veya klozette parlak kırmızı kan görülmesi
• Dışkılama sırasında makattan kan gelmesi
• Makatta şişlik veya meme oluşması
• Dışkılama sırasında ağrı ve rahatsızlık
• Makat çevresinde kaşıntı
• Makat çevresinde yanma ve tahriş
• Dışkılama sonrasında tam boşalamama hissi
• Dışkılama sırasında dışarı çıkan ve daha sonra içeri giren şişlik
• İleri evrelerde sürekli dışarıda kalan hemoroid memeleri
• Makat çevresinde nemlenme veya iç çamaşırında kirlenme

Özellikle makattan kan gelmesi, hemoroidin en dikkat çekici belirtilerinden biridir.

Makattan Kan Gelmesi Basur Belirtisi midir?

Evet, hemoroid makattan kanamanın sık karşılaşılan nedenlerinden biridir. Özellikle iç hemoroidlerde dışkılama sırasında parlak kırmızı renkli kan görülebilir.

Ancak makattan gelen kanın otomatik olarak basura bağlanması doğru değildir.

Anal fissür, bağırsak polipleri, divertiküler hastalıklar, inflamatuvar bağırsak hastalıkları ve kolorektal kanser gibi başka hastalıklar da rektal kanamaya neden olabilir.

Bu nedenle tekrarlayan makattan kanama, dışkıda kan veya tuvalet sonrası kan görülmesi mutlaka değerlendirilmelidir.

Kanamanın yoğun olması, devam etmesi veya baş dönmesi, halsizlik, bayılma hissi gibi belirtilerin eşlik etmesi durumunda ise acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Hemoroid Neden Olur?

Hemoroid gelişiminde makat ve rektum çevresindeki damarlar üzerinde oluşan basıncın artması önemli rol oynar.

Hemoroid riskini artırabilecek faktörler arasında:

Kabızlık ve ıkınma: Sert dışkı nedeniyle sürekli ıkınmak anal bölgedeki basıncı artırabilir.

Tuvalette uzun süre oturmak: Özellikle telefon kullanımı nedeniyle tuvalette gereğinden uzun zaman geçirmek hemoroidal bölgedeki basıncın artmasına katkıda bulunabilir.

Liften fakir beslenme: Düşük lif tüketimi kabızlığı kolaylaştırabilir.

Gebelik: Gebelik sırasında artan karın içi basınç hemoroid gelişimini kolaylaştırabilir.

Fazla kilo ve hareketsiz yaşam: Karın içi basıncını ve kabızlık riskini artıran faktörler hemoroid şikâyetlerini etkileyebilir.

Ağır kaldırma: Tekrarlayan şekilde karın içi basıncını artıran aktiviteler bazı kişilerde şikâyetlerin artmasına katkıda bulunabilir.

Hemoroid Evreleri Nelerdir?

İç hemoroidler klinik olarak genellikle dört evrede değerlendirilir.

1. derece hemoroid: Hemoroid dokusu anal kanal içerisindedir ve dışarı çıkmaz. Kanama görülebilir.

2. derece hemoroid: Dışkılama sırasında dışarı çıkar ancak kendiliğinden tekrar içeri girer.

3. derece hemoroid: Dışkılama sırasında dışarı çıkar ve kendiliğinden içeri dönmez. Elle içeri itilmesi gerekebilir.

4. derece hemoroid: Hemoroid dokusu sürekli dışarıdadır ve genellikle içeri gönderilemez.

Hemoroid tedavisinin seçiminde yalnızca derece değil; hastanın kanama, ağrı, sarkma gibi şikâyetleri, muayene bulguları ve yaşam kalitesi de değerlendirilmelidir.

Hemoroid Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hemoroid tedavisinde en önemli noktalardan biri şudur:

Her hemoroid hastasının ameliyat olması gerekmez.

Tedavi hastalığın evresine, hemoroidin iç veya dış olmasına, hastanın şikâyetlerine ve daha önce uygulanan tedavilere göre kişiye özel planlanır.

1. Beslenme ve Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

Erken evre hemoroidlerde ilk yaklaşım çoğunlukla bağırsak alışkanlıklarının düzenlenmesidir.

Liften zengin beslenmek, yeterli sıvı tüketmek, kabızlığı önlemek, dışkılama sırasında aşırı ıkınmamak ve tuvalette uzun süre oturmamak önemlidir.

Amaç dışkının daha yumuşak olmasını ve zorlanmadan çıkarılmasını sağlamaktır.

2. İlaçla Hemoroid Tedavisi

Hastanın şikâyetine göre doktor tarafından krem, pomad, fitil veya farklı medikal tedaviler önerilebilir.

Bu tedaviler özellikle ağrı, kaşıntı, ödem ve tahriş gibi belirtilerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak ilaçların bilinçsiz ve uzun süreli kullanılmaması gerekir.

3. Lastik Bant Yöntemi

Uygun iç hemoroidlerde kullanılan yöntemlerden biridir. Hemoroid dokusunun tabanına küçük bir lastik bant yerleştirilerek kan dolaşımının kesilmesi amaçlanır.

Zaman içerisinde hemoroid dokusu küçülerek ortadan kalkabilir.

4. Lazerle Hemoroid Tedavisi

Son yıllarda hastaların en fazla araştırdığı konulardan biri lazerle hemoroid tedavisidir.

Lazer uygulamalarında amaç uygun hastalarda hemoroidal dokunun küçültülmesi ve kan akımının azaltılmasıdır. Sağlık Bakanlığına bağlı bazı merkezlerde de lazer hemoroidoplasti uygun hastalarda kullanılan yöntemlerden biridir.

Ancak lazer her hemoroid hastası için en iyi veya en uygun tedavi anlamına gelmez.

Tedavi yönteminin seçimi hemoroidin evresi ve hastanın klinik durumuna göre yapılmalıdır.

5. Doppler Yöntemi

Doppler yardımıyla hemoroid dokusunu besleyen damarlar belirlenerek bağlanabilir. Böylece hemoroidal dokunun kanlanmasının azaltılması hedeflenir.

Uygun hasta grubunda kullanılabilecek cerrahi seçeneklerden biridir.

6. Stapler (Longo) Yöntemi

Özellikle belirli tipte sarkmanın ön planda olduğu iç hemoroidlerde uygulanabilen yöntemlerden biridir. Hemoroidal dokunun yukarı taşınması ve kanlanmasının azaltılması hedeflenir.

7. Klasik Hemoroid Ameliyatı – Hemoroidektomi

İleri evre, büyük, tekrarlayan veya diğer yöntemlerin yeterli olmadığı hemoroidlerde klasik cerrahi yöntem gerekebilir.

Hemoroidektomi özellikle ileri ve tekrarlayan hemoroidlerde etkili bir tedavi seçeneğidir.

Lazer mi, Klasik Hemoroid Ameliyatı mı?

Hastaların en sık sorduğu sorulardan biri budur.

“En iyi hemoroid ameliyatı hangisi?” sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur.

Lazer gibi daha az invaziv yöntemler uygun hastalarda daha düşük ameliyat sonrası ağrı ve günlük yaşama daha hızlı dönüş açısından avantaj sağlayabilir. Ancak ileri evre veya belirgin doku sarkması bulunan bazı hastalarda klasik cerrahi daha uygun olabilir.

Dolayısıyla tedavi seçerken yalnızca “en az ağrı yapan yöntem” üzerinden karar verilmemelidir. Hastalığın tekrarlama ihtimali ve tedavinin uzun dönem başarısı da değerlendirilmelidir.

Doğru yöntem, hastanın hemoroid tipine ve evresine uygun olan yöntemdir.

Hemoroid İçin Hangi Doktora Gidilir?

“Basur için hangi doktora gidilir?”, “Hemoroid için hangi bölüme gidilir?” ve “Makattan kan gelmesi için hangi doktora gidilir?” hastaların internette en sık araştırdığı sorular arasındadır.

Hemoroid, anal fissür, anal fistül ve makat bölgesindeki benzer hastalıkların tanı ve cerrahi tedavisi için başvurulması gereken temel branş Genel Cerrahi bölümüdür.

Özellikle kolorektal ve proktolojik hastalıklarla ilgilenen Genel Cerrahi uzmanları hemoroid hastalarının değerlendirilmesi ve tedavisini gerçekleştirir.

Hemoroid Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı çoğu zaman hastanın şikâyetlerinin dinlenmesi ve makat bölgesinin muayenesiyle başlar.

Gerekli durumlarda:

• Rektal muayene
• Anoskopi
• Rektoskopi
• Sigmoidoskopi
• Kolonoskopi

gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Özellikle makattan kanaması olan hastalarda kanamanın gerçekten hemoroidden kaynaklandığından emin olmak önemlidir. Hastanın yaşı, aile öyküsü, bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikler ve diğer risk faktörlerine göre ileri incelemeler gerekebilir.

Hemoroid Kendiliğinden Geçer mi?

Hafif hemoroid şikâyetleri beslenme ve tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesiyle önemli ölçüde azalabilir.

Ancak ileri derecede sarkma, tekrarlayan kanama veya sürekli ağrı bulunan hemoroidlerin yalnızca bekleyerek tamamen ortadan kalkması beklenmemelidir.

Şikâyetler tekrarlıyorsa Genel Cerrahi muayenesi önerilir.

Hemoroid Tekrarlar mı?

Hemoroidal hastalıkta tekrar ihtimali uygulanan yönteme, hemoroidin evresine ve hastanın yaşam alışkanlıklarına göre değişebilir.

Kabızlığın devam etmesi, sürekli ıkınma, tuvalette uzun süre kalma ve benzeri faktörlerin devam etmesi şikâyetlerin yeniden ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.

Bu nedenle hemoroid tedavisinin önemli bir parçası da doğru bağırsak ve tuvalet alışkanlıklarının kazanılmasıdır.

Hemoroid Hakkında Sık Sorulan Sorular

Basur ve hemoroid aynı şey mi?

Evet. Halk arasında “basur” olarak bilinen hastalığın tıbbi adı hemoroidal hastalıktır.

Hemoroid kanama yapar mı?

Evet. Özellikle iç hemoroidlerde dışkılama sırasında parlak kırmızı kan görülebilir. Ancak her makattan kanama hemoroid olmadığı için tekrarlayan kanamalar doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Hemoroid kansere dönüşür mü?

Hemoroid kanser değildir ve doğrudan kansere dönüşen bir hastalık olarak değerlendirilmez. Ancak bağırsak ve makat bölgesindeki bazı ciddi hastalıkların belirtileri hemoroidle karıştırılabilir. Bu nedenle özellikle rektal kanamanın nedeninin belirlenmesi önemlidir.

Hemoroid ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet. Özellikle erken evre hemoroidlerde beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri, medikal tedaviler ve uygun hastalarda bant ligasyonu gibi yöntemler kullanılabilir. Her hastanın ameliyat olması gerekmez.

Lazerle hemoroid tedavisi kesin çözüm müdür?

Hiçbir hemoroid tedavisi her hasta için “kesin çözüm” olarak değerlendirilmemelidir. Lazer uygun hastalarda tercih edilebilecek yöntemlerden biridir. Tedavinin başarısı hastalığın evresi ve hastanın özelliklerine bağlıdır.

Hemoroid ameliyatı ağrılı mıdır?

Ameliyat sonrası ağrı uygulanan yönteme ve hastanın bireysel özelliklerine göre değişir. Bazı minimal invaziv yöntemlerde ameliyat sonrası ağrı daha düşük olabilirken ileri hemoroidlerde klasik cerrahi gerekebilir.

Makatta şişlik hemoroid midir?

Hemoroid makatta şişliğin sık nedenlerinden biridir ancak her şişlik hemoroid değildir. Tromboze hemoroid, apse ve başka anal bölge hastalıkları benzer şikâyetlere neden olabilir.

Hemoroid için ne zaman doktora gidilmeli?

Tekrarlayan makattan kanama, şiddetli ağrı, ele gelen veya dışarı çıkan şişlik, bağırsak alışkanlığında değişiklik ya da geçmeyen şikâyetler varsa Genel Cerrahi değerlendirmesi önerilir.

Sonuç: Hemoroid Tedavisi Kişiye Özel Planlanmalıdır

Hemoroid sık görülmesine rağmen tedavisi her hastada aynı değildir.

Bazı hastalarda yalnızca beslenme ve bağırsak alışkanlıklarının düzenlenmesi yeterli olurken; bazı hastalarda medikal tedaviler, bant ligasyonu, lazer, Doppler, stapler veya klasik cerrahi yöntemler gerekebilir.

Özellikle makattan kan gelmesi, dışkıda kan, makatta şişlik veya uzun süredir devam eden hemoroid şikâyetlerinde doğru tanı konulması tedavinin ilk ve en önemli aşamasıdır.

Hemoroid şikâyetleriniz varsa veya hangi tedavi yönteminin sizin için uygun olduğunu öğrenmek istiyorsanız Genel Cerrahi uzmanına başvurarak muayene olabilirsiniz.