Makattan Kan Gelmesi Neden Olur? Basur mu, Bağırsak Kanseri mi? Belirtiler ve Tedavi Yöntemleri

Prof. Dr. Ahmet Ziya Balta | Genel Cerrahi Uzmanı | İstanbul, Ataşehir

Makattan kan gelmesi, tuvalet sırasında veya sonrasında fark edilen ve birçok kişide endişeye neden olan önemli bir sağlık belirtisidir. Tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan görülmesi, dışkının üzerinde kan bulunması veya klozete kan damlaması farklı hastalıkların habercisi olabilir.

Peki, makattan kan gelmesi neden olur? Her kanama basur belirtisi midir? Makattan kan gelmesi bağırsak kanserinin işareti olabilir mi?

Makattan kanamanın en sık nedenlerinden biri hemoroid (basur) hastalığıdır. Ancak anal fissür (makat çatlağı), bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kolorektal kanser gibi hastalıklar da benzer belirtiler oluşturabilir.

Bu nedenle makattan gelen kanın yalnızca rengine veya miktarına bakılarak tanı konulması doğru değildir.

Bu yazımızda makattan kan gelmesinin nedenlerini, hemoroid ile diğer hastalıkların nasıl ayırt edildiğini, hangi belirtilerin önemli olduğunu ve güncel tedavi yaklaşımlarını ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Makattan Kan Gelmesi Nedir?

Makattan kan gelmesi, tıbbi adıyla rektal kanama, sindirim sisteminin son bölümünden veya makat çevresindeki dokulardan kaynaklanan kanamanın dışkılama sırasında ya da sonrasında fark edilmesidir.

Kanama farklı şekillerde ortaya çıkabilir:

• Tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan görülmesi
• Dışkının üzerinde kırmızı kan bulunması
• Klozete kan damlaması
• Dışkıyla karışık kan görülmesi
• Koyu kırmızı veya bordo renkli dışkılama
• Siyah, katran görünümünde dışkı

Kanamanın rengi ve görünümü, kaynağı hakkında ipucu verebilir. Ancak yalnızca kanın görünümüne bakarak hemoroid, bağırsak hastalığı veya kanser tanısı konulamaz.

Önemli: İlk kez ortaya çıkan veya tekrarlayan makattan kanama, özellikle bağırsak alışkanlığındaki değişiklikler ve açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtilerle birlikteyse mutlaka değerlendirilmelidir.

Makattan Kan Gelmesinin 7 Önemli Nedeni

1. Hemoroid (Basur) Kanaması

Hemoroid, makat kanalı ve rektumun alt bölümündeki damar açısından zengin destek dokularının büyümesi, yer değiştirmesi veya şikâyet oluşturmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır.

Özellikle iç hemoroidlerde kanama görülebilir.

Basur kanamasının sık görülen özellikleri:

• Dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kan
• Tuvalet kâğıdında kan lekesi
• Klozete kan damlaması
• Makatta şişlik veya dışarı sarkma
• Kaşıntı ve tahriş
• Bazı hastalarda ağrı olmadan kanama

İç hemoroidler çoğunlukla ağrısız kanama yapabilir. Bu nedenle hastalar bazen kanamayı önemsemeyebilir.

Ancak ağrısız kanama olması, kanamanın kesinlikle hemoroidden kaynaklandığını göstermez.

2. Anal Fissür (Makat Çatlağı)

Anal fissür, makat kanalının iç yüzeyinde oluşan küçük bir yırtıktır.

Özellikle sert dışkılama ve kabızlık sonrasında gelişebilir.

Makat çatlağının belirtileri:

• Dışkılama sırasında keskin veya yırtılır tarzda ağrı
• Tuvalet sonrasında devam edebilen yanma
• Tuvalet kâğıdında az miktarda parlak kırmızı kan
• Dışkılama korkusu
• Makat kaslarında spazm

Hemoroidden farklı olarak anal fissürde ağrı genellikle daha belirgindir.

Ancak her ağrılı kanama fissür, her ağrısız kanama hemoroid anlamına gelmez.

3. Bağırsak Polipleri

Bağırsak polipleri, kalın bağırsağın iç yüzeyinden gelişen doku büyümeleridir.

Birçok polip herhangi bir belirti oluşturmaz. Bazı poliplerde ise dışkıda kan görülebilir.

Poliplerin bir bölümü zaman içerisinde kansere dönüşme potansiyeline sahip olduğundan, uygun hastalarda kolonoskopi ile saptanmaları ve çıkarılmaları önemlidir.

4. Kolorektal Kanser (Kalın Bağırsak ve Rektum Kanseri)

Makattan kan gelmesinin dikkatle değerlendirilmesi gereken nedenlerinden biri kolorektal kanserdir.

Kalın bağırsak veya rektum kanseri bazı hastalarda makattan kanama ile belirti verebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Dışkıda kan görülmesi
• Yeni başlayan veya devam eden kabızlık ya da ishal
• Dışkılama alışkanlığında belirgin değişiklik
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Kansızlık ve halsizlik
• Karın ağrısı
• Dışkılama sonrasında tam boşalamama hissi

Bu belirtiler kanser tanısı anlamına gelmez. Ancak özellikle birden fazla belirti birlikte bulunuyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Unutulmamalıdır: Hemoroid ve bağırsak kanseri aynı kişide birlikte de bulunabilir.

5. İltihabi Bağırsak Hastalıkları

Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi iltihabi bağırsak hastalıkları da makattan kan gelmesine neden olabilir.

Bu hastalıklarda kanamaya sıklıkla ishal, karın ağrısı, dışkıda mukus ve acil tuvalete gitme ihtiyacı eşlik edebilir.

Tanı ve tedavi, hastalığın türüne ve yaygınlığına göre planlanır.

6. Divertiküler Hastalık

Kalın bağırsak duvarında oluşan küçük keseciklere divertikül adı verilir.

Bazı hastalarda divertiküllerden kanama gelişebilir. Bu kanama bazen aniden başlayabilir ve önemli miktarda olabilir.

Özellikle fazla miktarda kanama, baş dönmesi veya bayılma ile birlikteyse acil değerlendirme gerekir.

7. Makat Bölgesindeki Diğer Hastalıklar

Proktit (rektum iltihabı), enfeksiyonlar, travma ve daha nadir görülen makat bölgesi hastalıkları da kanamaya yol açabilir.

Bu nedenle kanamanın nedenini belirlemek için yalnızca hastanın tarif ettiği belirtiler değil, fizik muayene ve gerektiğinde ileri tetkikler de değerlendirilmelidir.

Basur Kanaması ile Bağırsak Kanseri Kanaması Nasıl Ayırt Edilir?

Hastaların en çok merak ettiği sorulardan biri, basur kanaması ile bağırsak kanseri kanamasının nasıl ayırt edileceğidir.

Hemoroidde genellikle dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kan görülür. Kanama bazen ağrısızdır ve makatta şişlik veya sarkma eşlik edebilir.

Kolorektal kanserde ise kanama farklı renk ve miktarlarda olabilir. Dışkılama alışkanlığında değişiklik, kansızlık, açıklanamayan kilo kaybı veya karın ağrısı gibi belirtiler eşlik edebilir.

Ancak bu özellikler kesin bir ayrım sağlamaz.

Parlak kırmızı kan görülmesi bağırsak kanserini dışlamaz.

Kanamanın kaynağı; hastanın yaşı, aile öyküsü, şikâyetleri, fizik muayene bulguları ve gerekli görülen tetkiklerle belirlenir.

Ağrısız Makattan Kan Gelmesi Tehlikeli midir?

Ağrısız makattan kan gelmesi özellikle iç hemoroidlerde görülebilir.

Ancak bağırsak polipleri ve bazı kolorektal hastalıklar da ağrısız kanama oluşturabilir.

Bu nedenle ağrının olmaması, kanamanın önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Özellikle tekrarlayan kanamalarda, kanamanın kendiliğinden durması değerlendirme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Makattan Kan Gelmesi Ne Zaman Tehlikelidir?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir:

• Fazla miktarda veya durmayan kanama
• Baş dönmesi, bayılma veya belirgin güçsüzlük
• Kanamayla birlikte şiddetli karın ağrısı
• Siyah, katran görünümünde dışkı
• Kanamayla birlikte ateş veya şiddetli makat ağrısı

Yoğun kanama, bayılma veya ciddi genel durum bozukluğunda acil servise başvurulmalıdır.

Tekrarlayan hafif kanama, açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık veya bağırsak alışkanlığında değişiklik bulunması durumunda da doktor değerlendirmesi ertelenmemelidir.

Makattan Kan Gelmesinde Hangi Doktora Gidilir?

Makattan kan gelmesi şikâyetinde Genel Cerrahi uzmanına başvurulabilir.

Genel Cerrahi muayenesinde makat bölgesi değerlendirilerek hemoroid, anal fissür ve diğer anorektal hastalıkların belirtileri araştırılır.

Gerektiğinde gastroenteroloji değerlendirmesi veya kolonoskopi planlanabilir.

Özellikle hemoroid düşünülen hastalarda kanamanın gerçekten hemoroidden kaynaklandığının belirlenmesi önemlidir.

Makattan Kan Gelmesinin Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı sürecinde ilk aşama ayrıntılı hasta öyküsü ve fizik muayenedir.

Doktor şu bilgileri değerlendirir:

• Kanamanın ne zamandır devam ettiği
• Kanın rengi ve miktarı
• Kanamanın dışkılama ile ilişkisi
• Kabızlık veya ishal bulunup bulunmadığı
• Makatta ağrı, şişlik veya sarkma
• Ailede kolorektal kanser öyküsü
• Kullanılan ilaçlar
• Daha önce yapılan kolonoskopi ve diğer incelemeler

Anoskopi

Anoskopi, makat kanalının kısa bir cihaz yardımıyla değerlendirilmesini sağlayan muayene yöntemidir.

Özellikle iç hemoroid ve makat kanalı hastalıklarının incelenmesinde kullanılabilir.

Kolonoskopi

Kolonoskopi, kalın bağırsağın iç yüzeyinin kamera yardımıyla incelenmesidir.

Her makattan kanama şikâyeti olan hastaya mutlaka kolonoskopi yapılması gerekmez.

Ancak yaş, aile öyküsü, kanamanın özellikleri, eşlik eden belirtiler ve muayene bulgularına göre kolonoskopi gerekli olabilir.

Kolonoskopi sırasında polipler tespit edilebilir, uygun olanlar çıkarılabilir ve şüpheli alanlardan biyopsi alınabilir.

Makattan Kan Gelmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Makattan kan gelmesinin tedavisi, kanamanın nedenine göre değişir.

Hemoroid Kaynaklı Kanamalarda Tedavi

Erken evre hemoroidlerde öncelikle dışkılama alışkanlıklarının düzenlenmesi, lifli beslenme, yeterli sıvı alımı ve kabızlığın önlenmesi önerilir.

Uygun hastalarda doktor kontrolünde ilaç tedavisi veya girişimsel yöntemler uygulanabilir.

Hemoroid tedavisinde kullanılan yöntemlerden bazıları şunlardır:

Lastik bant ligasyonu: Özellikle uygun iç hemoroidlerde kullanılan, hemoroid dokusuna kan akımını azaltmayı amaçlayan bir işlemdir.

Skleroterapi: Hemoroid dokusuna özel bir maddenin uygulanmasıyla küçülme sağlanmasını hedefler.

Doppler eşliğinde hemoroidal arter ligasyonu: Hemoroid dokusunu besleyen damarların belirlenerek bağlanmasına dayanır. Seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Lazerle hemoroid tedavisi: Bazı hastalarda kullanılabilen girişimsel bir yöntemdir. Her hemoroid tipi ve evresi için uygun değildir.

Hemoroidektomi: Özellikle ileri evre, büyük dış hemoroid veya belirgin sarkmanın eşlik ettiği hastalarda tercih edilebilen cerrahi yöntemdir.

Tedavi seçimi, hastalığın evresine, kanama miktarına, sarkma derecesine ve hastanın klinik özelliklerine göre yapılır.

Anal Fissür Tedavisi

Makat çatlağında kabızlığın giderilmesi, dışkının yumuşatılması ve makat kasındaki spazmın azaltılması hedeflenir.

Uygun hastalarda ilaç tedavileri, botulinum toksini uygulaması veya cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.

Polip ve Bağırsak Hastalıklarında Tedavi

Bağırsak polipleri uygun durumlarda kolonoskopi sırasında çıkarılabilir.

İltihabi bağırsak hastalıkları ve kolorektal kanser gibi durumlarda ise hastalığa özgü tedavi planlaması gerekir.

Makattan Kan Gelmesini Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

Makattan kanamanın bütün nedenleri önlenemez. Ancak hemoroid ve anal fissürle ilişkili bazı riskler günlük alışkanlıklarla azaltılabilir.

Lifli Beslenin

Sebzeler, meyveler, baklagiller ve tam tahıllı ürünler dışkının daha kolay ilerlemesine yardımcı olabilir.

Lif tüketimini birdenbire değil, kademeli olarak artırmak daha uygun olabilir.

Yeterli Sıvı Tüketin

Yeterli sıvı tüketimi, özellikle lifli beslenmeyle birlikte dışkı kıvamının düzenlenmesine yardımcı olur.

Sıvı ihtiyacı kişinin yaşına, aktivitesine ve sağlık durumuna göre değişir.

Tuvalette Uzun Süre Oturmayın

Tuvalette uzun süre oturmak ve aşırı ıkınmak hemoroid şikâyetlerini artırabilir.

Telefonla vakit geçirmek nedeniyle tuvalette gereğinden uzun kalmaktan kaçınılmalıdır.

Kabızlığı Önleyin

Sert dışkılama ve aşırı ıkınma, hemoroid ve anal fissür şikâyetlerini artırabilir.

Düzenli hareket, uygun beslenme ve gerektiğinde doktor önerisiyle kullanılan dışkı düzenleyici tedaviler yardımcı olabilir.

Kanamayı Kendi Kendinize Teşhis Etmeyin

Daha önce hemoroid tanısı almış olsanız bile yeni başlayan veya tekrarlayan kanamaları otomatik olarak basura bağlamayın.

Makattan Kan Gelmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Makattan kan gelmesi kanser belirtisi midir?

Makattan kan gelmesi kolorektal kanserin belirtilerinden biri olabilir. Ancak hemoroid, anal fissür ve başka hastalıklarda da görülür. Kanamanın nedeninin muayene ve gerekli tetkiklerle belirlenmesi gerekir.

Basur kanaması nasıl anlaşılır?

Basur kanamasında genellikle dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kan görülebilir. Ancak bu bulgu yalnızca hemoroide özgü değildir.

Tuvalet kâğıdında kan görmek normal mi?

Hayır. Tuvalet kâğıdında az miktarda kan görülmesi hemoroid veya makat çatlağı gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. Ancak özellikle ilk kez görülen veya tekrarlayan kanamalar değerlendirilmelidir.

Ağrısız makattan kan gelmesi neden olur?

İç hemoroid, bağırsak polipleri ve bazı bağırsak hastalıkları ağrısız kanamaya neden olabilir. Ağrının olmaması ciddi hastalıkları dışlamaz.

Makattan kan gelmesi kendiliğinden geçer mi?

Bazı hafif kanamalar kendiliğinden durabilir. Ancak kanamanın durması altta yatan hastalığın ortadan kalktığını göstermez.

Hemoroid kansere dönüşür mü?

Hemoroid doğrudan kansere dönüşen bir hastalık değildir. Ancak hemoroid ve kolorektal kanser benzer belirtiler oluşturabilir veya aynı hastada birlikte bulunabilir.

Dışkıda parlak kırmızı kan neden olur?

Parlak kırmızı kan sıklıkla makat ve rektum bölgesinden kaynaklanır. Hemoroid ve anal fissür sık nedenlerdir. Bununla birlikte başka bağırsak hastalıkları da parlak kırmızı kanamaya yol açabilir.

Makattan kan gelmesi için kolonoskopi gerekir mi?

Her hastada gerekli değildir. Kolonoskopi kararı yaş, risk faktörleri, aile öyküsü, belirtiler ve muayene bulgularına göre verilir.

Basur kanaması ne kadar sürer?

Kanamanın süresi hastalığın şiddetine ve hemoroidin özelliklerine göre değişebilir. Tekrarlayan veya devam eden kanamalar doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Makattan kan gelmesi için hangi bölüme gidilir?

Genel Cerrahi bölümüne başvurulabilir. Gerekli görülen hastalarda gastroenteroloji değerlendirmesi de yapılabilir.

Sonuç: Makattan Kan Gelmesini İhmal Etmeyin

Makattan kan gelmesi sık karşılaşılan bir belirti olmakla birlikte, her zaman hemoroid hastalığına bağlı değildir.

Hemoroid ve anal fissür gibi iyi huylu hastalıklar kanamanın sık nedenleri arasında yer alsa da bağırsak polipleri ve kolorektal kanser gibi önemli hastalıkların dışlanması gerekebilir.

Özellikle tekrarlayan kanama, dışkılama alışkanlığında değişiklik, açıklanamayan kilo kaybı veya kansızlık gibi belirtilerin bulunması durumunda tıbbi değerlendirme önem taşır.

Erken değerlendirme, kanamanın nedeninin doğru belirlenmesini ve uygun tedavinin zamanında planlanmasını sağlar.

İstanbul Ataşehir’de Makattan Kan Gelmesi ve Hemoroid Değerlendirmesi

Prof. Dr. Ahmet Ziya Balta, İstanbul Ataşehir’de Genel Cerrahi alanında hasta değerlendirmesi yapmaktadır.

Makattan kan gelmesi, hemoroid, anal fissür ve diğer makat bölgesi hastalıklarına ilişkin şikâyetlerde, muayene bulgularına göre uygun tanı ve tedavi yaklaşımı belirlenebilir.

Prof. Dr. Ahmet Ziya Balta

Genel Cerrahi Uzmanı

Medicana Ataşehir Hastanesi – İstanbul

Web sitesi: https://ahmetziyabalta.com

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için hekim değerlendirmesi gereklidir. Acil kanama veya ciddi belirtilerde acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.