şeker hastalığı ayakta yanma

Çağımızın en yaygın görülen hastalıkları arasında yer alan hastalıklarından biri olan şeker hastalığı (diyabet), ölümcül birçok hastalığın oluşumunda birinci sırada olan ve dünyanın en yaygın hastalıklarından biri olan hastalık türüdür. Hastalığın Latince adı Diabetes Mellitus, Yunanca da şekerli idrar anlamına geldiği bilinir. Normalde sağlıklı bir bireyde kandaki glukoz şekerinin düzeyinin 70 ila 100 mg/dL aralığında olduğu bilinir. Kandaki şeker/glukoz seviyesi  bu değerlerin üzerine çıktığında genellikle diyabet hastalığı belirtileri ortaya çıkar. Bu hastalığın nedeni insülin hormonu üretiminin herhangi bir nedenle yetersiz ya da hiç olmaması veya vücut dokularının insülin hormonuna karşı duyarsız hale gelerek bu hormonun işlevsiz olması olduğu bilinir. 

Halk arasında en fazla şeker hastalığı olarak bilinen Diabetes Mellitus genel olarak kanda şekerin ya da glukoz seviyesinin normalin üzerine çıkarak bunun sonucunda ise normalde şeker içermemesi gereken idrarda şekere rastlanması olarak tanımlanabilir. Şeker hastalığının (Diabetes Mellitus’un) birden çok türevi bulunmaktadır ve ülkemiz de dahil olmak üzere dünyada en sık rastlanan hastalıklar arasında yer aldığı bilinen şeker hastalığının zararları da oldukça fazladır. Uluslararası Diyabet Federasyonunun sağladığı istatistiki verilere göre günümüzde 11 yetişkinden biri diyabet hastalığına sahiptir ve bununla birlikte de her 6 saniyede bir 1 birey diyabet kaynaklı sorunlar nedeni ile yaşama veda etmektedir. Diyabet hastalığının birden çok belirtisi bulunmaktadır. 

Şeker Hastalığının Belirtileri

Şeker hastalığı, bireylerde kendini genellikle üç belirti ile gösterdiği bilinir. Bunlar: normalin üzerinde yemek yeme ve hiç doymama hissi, sık sık idrara çıkma, ağızda oluşan kuruluk ve tatlılık hissi ve buna bağlı olarak aşırı su içme isteği olarak sıralanabilir. Bunun dışında ise diğer belirtiler şu şekilde sıralanabilir.

  • Halsizlik ve yorgunluk hissinin oluşması
  • Hızlı ve istemsiz bir şekilde kilo kaybı
  • Görürken bulanık görme
  • Ayaklarda uyuşma ve karıncalanma şeklinde rahatsızlanma hissi
  • Oluşan yaraların normalden daha geç iyileşmesi
  • Ciltte kuruluk ve kaşıntı
  • Ağızda asetona benzer bir biçimde koku oluşumu

Şeker hastalığının, birçok belirtisinden sadece bir tanesi de, ayak yanması durumudur. Önemsiz gibi görünen bazı sağlık sorunları, devamlı tekrar ettiğinde, rahatsız edici bir soruna dönüşebilir. Eller ve ayaklarda yanma, uyuşma ve karıncalanma gibi şikayetlerin, birçok farklı sebepleri olabilir. Basit gibi görünen bu sorunlar, çok ciddi bir sağlık probleminin işareti olabilir. Şeker hastalığı da, ayak yanmasına sebep olan bu hastalıklardan sadece bir tanesidir. Şeker hastalarında kan şekeri seviyesinin yükselmesi sinirleri de etkilemektedir. Şeker hastası olan bir kişi kan şekeri değerlerine dikkat etmez ise, kan şekerinin kalıcı ve uzun süreli olarak yükselmesi, sinir kılıflarında tahribata sebep olur. Bu olumsuz duruma “şeker hastalığına bağlı sinir hasarı” denilir. Şeker hastalığına bağlı sinir hasarının işaretleri de ayakta yanma, uyuşma ve karıncalanma olarak ortaya çıkmaktadır. Bu sıkıntılar ciddiye alınmaz ise, sinirlerdeki tahribat ilerler ve hissizlik ortaya çıkabilir. Bu durumda tehlikeli bir sonuca gider.

Aynı zamanda şeker hastalarında yani diyabetlilerde ayak yanması önemli ve sıkça görülen bir sorun olduğu gibi bu durumun nöropatik olduğu da düşünülmektedir. Diyabetlilerde ayak ülserleri çok ciddi bir sorundur. Her 100 diyabetliden 20’si yaşamı boyunca en az bir kez ciddi ayak ülserleriyle karşı karşıya kalmakta ve bunların hiç de azımsanmayacak bir oranı bu ülserler nedeniyle parmak ya da ayaklarını kaybettiği bilinmektedir. Yapılan bir araştırmanın sonuçlarına göre, ayak ülserlerinin ülkemizdeki tedavi maliyeti hasta başına yaklaşık 7000 Amerikan Doları düzeylerine ulaştığı sonucuna varılmıştır. Bu şekilde oluşan maddi giderlere hastanın işgücü kaybı, aile fertlerine bakım yükü gibi faktörleri de eklersek, kayıplar daha da artacaktır. 

Diyabetlilerin eğitimi ve ayak bakım merkezlerinde düzenli takip ve tedavisi ile her iki ülserden birini önlemek mümkündür. Bir diğer faktör ise dolaşım bozukluğu ve damar tıkanıklıkları olduğu bilinir. Eğer sinir uçlarında diyabete bağlı bir hasar, yani diyabetik nöropati ortaya çıkarsa ya da çıktığı görülürse, ayaklarda his kusurları başladığı bilinir. Başlangıçta yanma, üşüme, diken batmaları, karıncalanmalar, ağrılar şeklinde başlayan yakınmalar giderek yerini his kaybına bırakır. Hissetmeyen bir ayak, dar ayakkabının içinde, sıcak kumda, sıcak suda, kaloriferin üzerine veya yalınayak yürürken büyük tehlike altındadır. Sıcağı, ağrıyı hissetmeyen ayaklar kolayca yaralanır ve ülserler meydana gelir. Ülser kısa zamanda mikroplanır ve daha ciddi ayak sorunları karşımıza çıkar. 

Şeker Hastalarında Ayakta Yanma Sebepleri

Şeker hastalarındaki kan şekeri yükselmesinden sinirlerin de etkilenmesi kaçınılmazdır. Eğer bir şeker hastası kan şekeri ayarına dikkat etmez ve işi ciddiye almazsa kan şekerinde kalıcı ve uzun süreli yükselmeler sinir kılıflarında tahribata yol açar. Bu olumsuz gelişmeye tıbbi lisanda “diyabetik nöropati” yani “şeker hastalığına bağlı sinir hasarı” olarak da bilinmektedir.
Şeker hastalığına bağlı sinir hasarının ilk işaretlerinden biri ayaklarda yanma, uyuşma ve karıncalanmadır. Bu durum ciddiye alınmaz ve kendi haline bırakılırsa sinirlerdeki tahribat ilerler, tam bir hissizlik durumu bile ortaya çıkabilir ki bu daha da tehlikeli bir gelişmedir. Sinirlerdeki bu hissizlik hali ayakların üşümesiyle beraber olduğu için ayaklarını ısıtmak amacıyla o bölgeye sıcak tatbik eden hastalarda -termofor uygulamaları, ayakları kaloriferlerin üzerine dayamalar- ayakta his tamamen ortadan kalktığı için o bölgenin yanması hatta pişmesine bile yol açtığı bilinir. 

Şeker hastalarında oluşabilen nöropati sonucunda sinirde hassas ve buna bağlı duysal yani ağrılar ve ısı algılamalarında bozulmalar görülebilir. Bu yakınmalar genelde her iki bacağın alt bölgesinde ayak ile dizin altına kadar olan bölgeden başlar yine aynı şekilde ellerde de elin alt tarafında yani el ile bilek bölgesinde de görülür. Hastalar genelde çorap giymiş gibi ya da eldiven giymiş gibi hissettikleri şeklinde kendilerini ifade eder ve bu yüzden bu duyu kusuru genellikle tıp kitaplarında “eldiven-çorap tarzı duyu kusuru” olarak adlandırılır. Zaman içerisinde bu belirtilerin tüm vücuda yayıldığı da görülebilir. Bu duyu kusurunun yanında rahatsız edici yanmalar da tabloya eşlik edebilir.

Bu sebep ile şeker hastalığının bu tablolara yol açması istenmiyorsa şeker düzeyi sürekli dengede tutulmalı ve şeker hastalığına sahip insanların da ayaklarına özellikle dikkat etmesi gerekmektedir. Şeker hastalığında dikkat edilmesi gerekenlere ve önerilen tedavilerin ilkelerine uyulmadığı zaman kan şekerinin yüksek seviyelerde seyretmesi, başta nöropati (sinirlerde zedelenme meydana gelmesi, nefropati (böbreklerde hasar oluşumu), retinopati (göz retinasında hasar meydana gelmesi) olmak üzere bunun gibi birçok sağlık sorununa yol açtığı bilinir. Bu nedenle eğer diyabet/şeker hastalığına sahip bir bireyseniz düzenli olarak kontrollerin yapılması gerekmektedir. 

Ayak yanması, B5 vitamini noksanlığında da görülebiliyor. D vitamini noksanlığında da böyle bir sorunla karşılaşmak mümkün. Magnezyum eksikliğinin de bu durumdan sorumlu olabileceği düşünülmektedir. Şeker hastalığının yanında bu etken de göz önüne alındırılarak vitamin eksikliğine bakılmalıdır.  Bu şikayetin  dolaşım bozukluğu, damar tıkanıkları, Reynaud Sendromu gibi hastalıklarda da ortaya çıkabileceği bilinmektedir. Bu basit gibi görünen sorunun arkasında, pek çok problem olduğu görülmektedir.

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir